กรมโรงงานอุตสาหกรรมเร่งควบคุมคราบสีรุ้งปนเปื้อนน้ำท่วมใน อ.ศรีมหาโพธิ จ.ปราจีนบุรี หลังตรวจพบค่าน้ำมันและไขมันเกินมาตรฐาน พร้อมติดตั้งทุ่นกักคราบน้ำมันจำกัดการแพร่กระจาย สั่งโรงงานต้นเหตุหยุดประกอบกิจการชั่วคราวและเร่งแก้ไขภายในเดือนธันวาคม 2569 ขณะที่ผลตรวจไม่พบโลหะหนักในระดับที่เกินมาตรฐาน แต่เตือนประชาชนหลีกเลี่ยงการสัมผัสและใช้น้ำในพื้นที่เสี่ยง
กรมโรงงานอุตสาหกรรม กระทรวงอุตสาหกรรม เร่งดำเนินมาตรการควบคุมและฟื้นฟูปัญหาคราบสีรุ้งคล้ายน้ำมัน (Oil Sheen) ที่ปนเปื้อนในพื้นที่น้ำท่วมขัง ต.หัวหว้า อ.ศรีมหาโพธิ จ.ปราจีนบุรี หลังเกิดน้ำท่วมในช่วงต้นเดือนตุลาคม 2569 โดยผลการตรวจสอบเบื้องต้นพบความเชื่อมโยงระหว่างคราบน้ำมันกับน้ำชะกากอุตสาหกรรมและสารปนเปื้อนจากพื้นที่กำจัดและบำบัดของเสียของบริษัท กรีน เอ็นไวรอนเม้นท์ เทคโนโลยี่ จำกัด
นายพรยศ กลั่นกรอง อธิบดีกรมโรงงานอุตสาหกรรม เปิดเผยว่า กรมโรงงานอุตสาหกรรมร่วมกับสำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดปราจีนบุรี (สอจ.ปราจีนบุรี) ได้ดำเนินมาตรการควบคุมการแพร่กระจายของมลพิษ พร้อมบังคับใช้กฎหมายกับโรงงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อป้องกันไม่ให้สถานการณ์ขยายวงกว้างและลดผลกระทบต่อประชาชนกับสิ่งแวดล้อม

สั่งหยุดโรงงานชั่วคราว เร่งแก้ไขระบบบำบัดและฟื้นฟูพื้นที่
กรมโรงงานอุตสาหกรรมและ สอจ.ปราจีนบุรี ใช้อำนาจตามพระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2535 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ออกคำสั่งให้โรงงานดำเนินการแก้ไขปัญหาอย่างเร่งด่วน โดย สอจ.ปราจีนบุรี สั่งปิดหลุมฝังกลบกากอุตสาหกรรมทั้งหมดตามมาตรา 37 วรรคหนึ่ง พร้อมให้สำรวจการปนเปื้อนทั้งภายในและภายนอกโรงงาน จัดทำแผนฟื้นฟูสิ่งแวดล้อม และชี้แจงแนวทางแก้ไขปัญหาแก่ประชาชน
ขณะเดียวกัน กรมโรงงานอุตสาหกรรมออกคำสั่งตามมาตรา 39 ให้บริษัทหยุดประกอบกิจการโรงงานทั้งหมดเป็นการชั่วคราว พร้อมกำหนดมาตรการปรับปรุงสำคัญ ได้แก่
- ปรับปรุงระบบบำบัดน้ำเสียให้มีประสิทธิภาพ
- นำวัตถุดิบและกากของเสียเข้าเก็บรักษาภายในอาคาร เพื่อป้องกันการชะล้างจากน้ำฝน
- จัดหาวิศวกรตรวจสอบและรับรองความมั่นคงแข็งแรงของคันดินและอาคารโรงงาน
- เร่งดำเนินการแก้ไขตามข้อกำหนดให้แล้วเสร็จภายในเดือนธันวาคม 2569
- ระงับการรับสิ่งปฏิกูลหรือวัสดุที่ไม่ใช้แล้วผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ทันที เพื่อไม่ให้มีของเสียเข้าสู่พื้นที่เพิ่มเติม
มาตรการดังกล่าวมุ่งควบคุมแหล่งกำเนิดมลพิษ ลดความเสี่ยงจากน้ำท่วมและน้ำฝนที่อาจชะล้างสารปนเปื้อนออกสู่พื้นที่โดยรอบ พร้อมเร่งฟื้นฟูสภาพแวดล้อมให้กลับสู่ภาวะปลอดภัย

ผลตรวจพบไฮโดรคาร์บอนสูง ยืนยันความจำเป็นในการควบคุมคราบน้ำมัน
สำหรับการจัดการสถานการณ์เฉพาะหน้า เจ้าหน้าที่ได้ติดตั้งทุ่นกักคราบน้ำมัน (Oil Boom) เพื่อจำกัดการแพร่กระจายของคราบสีรุ้ง พร้อมลงพื้นที่เก็บตัวอย่างน้ำเพิ่มเติมบริเวณแปลงเกษตรกรรมที่มีน้ำท่วมขัง หน้าอาคารโรงงาน และใกล้บ่อน้ำชะกากอุตสาหกรรม
ผลการตรวจสอบพบค่าน้ำมันและไขมัน (Oil and Grease: O&G หรือ FOG) รวมถึงสารไฮโดรคาร์บอนในปริมาณสูงบริเวณทุ่นกักคราบน้ำมัน แม้ยังมีความเป็นไปได้ว่าน้ำปนเปื้อนอาจไหลมาจากแหล่งกำเนิดใกล้เคียง แต่ผลดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าทุ่นสามารถช่วยกักเก็บคราบน้ำมันและจำกัดการแพร่กระจายได้

จากการเก็บตัวอย่างน้ำ 3 จุด ได้แก่ บริเวณถังบรรจุของเสียที่ส่งมากำจัดและบำบัด บ่อน้ำชะกากอุตสาหกรรม และบริเวณภายนอกโรงงาน ก่อนส่งตรวจวิเคราะห์ที่ศูนย์วิจัยและเตือนภัยมลพิษโรงงานภาคตะวันออก กรมโรงงานอุตสาหกรรม พบว่า ผลวิเคราะห์ ณ วันที่ 12 ตุลาคม 2569 มีประเด็นสำคัญดังนี้
- น้ำมันและไขมันเกินมาตรฐานน้ำทิ้งโรงงาน: ตรวจพบปริมาณ Oil and Grease เกินเกณฑ์ตามประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม พ.ศ. 2560
- พบไฮโดรคาร์บอนในปริมาณสูง: ผลตรวจจากบ่อน้ำชะกากอุตสาหกรรมมีความสอดคล้องกับตัวอย่างน้ำภายนอกโรงงาน สะท้อนความเป็นไปได้ว่าคราบสีรุ้งเกี่ยวข้องกับน้ำมันหล่อลื่นใช้แล้วหรือเชื้อเพลิงทดแทนที่เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการดำเนินงาน
- โลหะหนักส่วนใหญ่ไม่พบหรืออยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน: บางจุดตรวจพบโลหะบางชนิด แต่ปริมาณต่ำกว่าหรือไม่เกินค่ามาตรฐานที่เกี่ยวข้อง จึงยังไม่พบข้อบ่งชี้ถึงอันตรายเฉียบพลันรุนแรงจากโลหะหนักตามผลตรวจครั้งนี้
- คุณภาพน้ำยังมีข้อกังวล: ตรวจพบค่า BOD สูงกว่า 4.0 มิลลิกรัมต่อลิตร ซึ่งเข้าข่ายคุณภาพน้ำผิวดินประเภทที่ 5 ตามเกณฑ์ที่ระบุในรายงาน และไม่เหมาะสำหรับการอุปโภคบริโภค
แม้ผลตรวจโดยรวมจะไม่พบสารมลพิษในระดับที่ก่ออันตรายเฉียบพลันรุนแรงตามที่รายงาน แต่การพบค่าน้ำมันและไขมันเกินมาตรฐาน รวมถึงไฮโดรคาร์บอนในระดับสูง ยังคงเป็นประเด็นที่ต้องเร่งจัดการและติดตามตรวจสอบอย่างต่อเนื่อง

เตือนประชาชนเลี่ยงสัมผัสน้ำปนเปื้อน เฝ้าระวังผลกระทบระยะยาว
อธิบดีกรมโรงงานอุตสาหกรรมเตือนประชาชนในพื้นที่เสี่ยงให้หลีกเลี่ยงการใช้น้ำจากบริเวณที่พบคราบสีรุ้ง ไม่ดื่มหรือบริโภคน้ำดังกล่าว หลีกเลี่ยงการสัมผัสโดยตรงเป็นเวลานาน และไม่สูดดมอากาศเหนือผิวน้ำที่มีคราบปนเปื้อนโดยไม่จำเป็น เพื่อป้องกันความเสี่ยงต่อสุขภาพที่อาจเกิดขึ้นในระยะยาว
กรมโรงงานอุตสาหกรรม สอจ.ปราจีนบุรี และหน่วยงานปกครองส่วนท้องถิ่น จะเดินหน้าติดตามคุณภาพน้ำและเฝ้าระวังสถานการณ์อย่างใกล้ชิด พร้อมประสานการแก้ไขปัญหาและฟื้นฟูสิ่งแวดล้อม เพื่อสร้างความมั่นใจด้านความปลอดภัยให้แก่ประชาชนในพื้นที่
น้ำท่วมเผยจุดอ่อนการจัดการกากของเสีย โรงงานต้องยกระดับความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อม
กรณีคราบน้ำมันปนเปื้อนหลังน้ำท่วมปราจีนบุรีสะท้อนให้เห็นว่า ความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อมของโรงงานไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะการปล่อยน้ำเสียในสภาวะการผลิตปกติ แต่ยังครอบคลุมถึงความมั่นคงของพื้นที่จัดเก็บกากอุตสาหกรรม ระบบบำบัดน้ำเสีย คันดิน และอาคารที่อาจได้รับผลกระทบจากน้ำท่วมและฝนตกหนัก
สำหรับโรงงานที่เกี่ยวข้องกับน้ำมันหล่อลื่นใช้แล้ว เชื้อเพลิงทดแทน หรือกากของเสียอุตสาหกรรม การออกแบบระบบกักเก็บสารปนเปื้อนและการป้องกันน้ำไหลบ่าจากพื้นที่เสี่ยงจึงเป็นองค์ประกอบสำคัญของการบริหารความเสี่ยง ไม่ใช่เพียงการปฏิบัติตามข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อมเท่านั้น
ในระยะยาว ผู้ประกอบการควรทบทวนแผนรับมืออุทกภัยให้ครอบคลุมการป้องกันน้ำเข้าพื้นที่จัดเก็บของเสีย ระบบสำรองและป้องกันการล้นของระบบบำบัดน้ำเสีย ตลอดจนการตรวจสอบคุณภาพน้ำก่อนและหลังเกิดเหตุ ขณะที่หน่วยงานกำกับดูแลควรติดตามผลการฟื้นฟูและตรวจวัดคุณภาพสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้การกลับมาดำเนินกิจการตั้งอยู่บนพื้นฐานของความปลอดภัย
บทเรียนสำคัญสำหรับภาคอุตสาหกรรมคือ การบริหารจัดการกากของเสียต้องเชื่อมโยงกับแผนรับมือภัยพิบัติอย่างเป็นระบบ เพราะความเสียหายจากน้ำท่วมอาจขยายจากพื้นที่โรงงานไปสู่ชุมชน แหล่งน้ำ และความเชื่อมั่นต่ออุตสาหกรรมโดยรวม









