ต้องยอมรับว่า AI (Artificial Intelligence) นั้น ได้ก้าวข้ามกำแพงที่เป็นมากกว่า Buzz Word ไปแล้ว เพราะเทคโนโลยี AI ได้เข้ามามีบทบาทในโลกของการทำงานหลากหลายสาขาอาชีพ จนเกิดประเด็นถกเถียงกันว่าAI จะมาแทนที่ ‘มนุษย์’ ได้จริงหรือไม่ หนึ่งในนั้นก็รวมไปถึงแวดวงคนทำงานพัฒนาดิจิทัลโปรดักส์อย่าง UX/UI เช่นกัน
ไม่เพียงแต่การอัปเกรดฟีเจอร์บนแพลตฟอร์มการทำงานของ UX ที่ปรับใช้ AI เข้ามาเสริมลูกเล่นการทำงานให้สะดวกและรวดเร็วขึ้น แต่การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้อาจให้ภาพชัดเจนขึ้นว่า AI ไม่ได้เข้ามาแทนที่คนทำงานสาย UX ทั้งหมด หากแต่เป็นอีกหนึ่งการปฏิรูปวิถีการทำงานของยุคนี้เสียมากกว่า
คำถามสำคัญตอนนี้จึงไม่ได้อยู่ที่ว่า AI จะแทนที่คนทำงาน UX ได้จริงหรือไม่ แต่กลับมีคำถามที่ชวนให้ถกกันต่อว่า ในฐานะคนทำงาน UX/UI ควรปรับตัวและเตรียมพร้อมอย่างไรในการสร้างโปรดักส์ที่เน้นผู้ใช้เป็นหัวใจสำคัญ ในขณะเดียวกันก็ปรับใช้เทคโนโลยี AI เข้ามาช่วยงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
Co-Intelligence…AI + มนุษย์ สูตรแนวคิดการทำงานยุคใหม่
Co-Intelligence ถูกพูดถึงและเป็นที่รู้จักโดย Ethan Mollick ผู้เขียนหนังสือ Co-Intelligence: Living and Working with AI ว่าด้วยแนวคิดการประยุกต์ AI เข้ามาปรับใช้ในการทำงานเหมือนเป็น ‘คู่คิด’ (Partner) มากกว่าที่จะมองว่าเอาเข้ามาทำแทน (Replacement) ซึ่งหัวใจสำคัญของ Co-Intelligence มุ่งเน้นว่า
การใช้ AI เป็นส่วนหนึ่ง ก่อนจะเลือกใช้เครื่องมือหรือเทคโนโลยี AI ใด ควรรู้ว่าความสามารถและจุดแข็งของสิ่งนั้นตอบโจทย์การทำงานของทีมเรื่องไหน ลดข้อจำกัดและเพิ่มประสิทธิภาพในขั้นตอนใด แล้วกำหนดบทบาทการทำงานของ AI ให้ชัดเจนว่าจะให้ทำงานไหนบ้าง
ยังพึ่งมนุษย์เป็นหลัก แม้จะนำ AI เข้ามาช่วยทำงานบางขั้นตอน แต่มนุษย์ยังคือหัวเรือหลักในการกำกับทิศทางการทำงานเสมอ โดยเฉพาะเรื่องการคิดวิเคราะห์ ตัดสินใจ และรู้ว่าจะหยิบหรือเลือกใช้ผลลัพธ์จาก AI มาปรับใช้ในงานมากน้อยแค่ไหน และใช้ AI อย่างไรให้ตรงโจทย์การทำงาน
อัปเดตสิ่งใหม่เสมอ เพราะเทคโนโลยีมีวิวัฒนาการตลอดเวลา ‘ความยืดหยุ่น’ และ ‘การปรับตัว’ จึงเป็นหัวใจสำคัญที่จะช่วยให้คนทำงานยังสามารถตามทันเครื่องมือและโมเดล AI ตัวใหม่ได้เสมอ ช่วยให้เราสามารถคิดพลิกแพลงของเดิมที่มีอยู่ให้ดีขึ้น รวมทั้งรับมือกับสถานการณ์เฉพาะหน้าได้ทันท่วงที
ปรับใช้ Co-Intelligence อย่างไรในวงคนทำงาน UX
หากลองถอดแนวคิดหลักของ Co-Intelligence มาปรับใช้ในการออกแบบและพัฒนาประสบการณ์ให้กับผู้ใช้งานดิจิทัลโปรดักส์ องค์กรและคนทำงานสาย UX/UI อาจลองเริ่มต้นจากการปรับตัวตามองค์ประกอบแนวคิดของ Co-Intelligence ดังนี้
ร่วมมือกันสร้าง (Collaboration) นอกจากจะมองว่าเทคโนโลยี AI คือ Tool ที่เราหยิบมาใช้งานตามฟีเจอร์ของแพลตฟอร์มแล้ว อาจใช้ AI ให้เป็นเหมือน’ตัวช่วย’ อีกคนก็ได้ โดยเอาไว้ช่วยทำงานบางอย่างที่ไม่ต้องลงแรงเองอย่าง Repititive Task หรืองานทำซ้ำจำพวกหาข้อมูลทั่วไปของลักษณะโปรดักส์ที่กำลังจะพัฒนา ข้อมูลสถิติทั่วไปเกี่ยวกับการแข่งขันของตลาดโปรดักส์นั้น เพื่อลดโหลดเวลาและความคิดจากการ Scoute หาข้อมูลจำนวนมาก
เพิ่มประสิทธิภาพงานให้เฉียบคม (Enhancement) การทำงานร่วมกับ AI นั้นก็เพื่อยกระดับทักษะ ความคิดสร้างสรรค์ การสร้างผลิตผลของงาน โดยใช้ AI เป็นตัวช่วย ส่วน ‘คน’ คือ ไม้สุดท้ายและไม้สำคัญในการตัดสินใจเลือกสิ่งที่เหมาะกับบริบทของเนื้องานแต่ละแบบ เมื่อบางงานยกให้ AI ช่วยทำแล้ว คนก็ไปลงแรงกับงานอื่นที่ต้องการทักษะมนุษย์เฉพาะอย่าง การตีความการสื่อสารกับมนุษย์ด้วยกัน การคุยโต้ตอบแบบประนีประนอมระหว่างทีม หรือการตัดสินใจที่ต้องอาศัยบริบทแวดล้อมและปัจจัยอื่นประกอบ
มนุษย์คือจุดศูนย์กลาง (Human-Centered) ในหนังสือเรื่อง Co-Intelligence กล่าวถึงการสร้างวิถีทำงานร่วมกับ AI ที่ยิ่งชาญฉลาดด้วยการผสมผสานระหว่าง Empathy ของมนุษย์เข้ากับความสามารถด้านการประมวลผลข้อมูลของ AI ที่รวดเร็ว เช่นเดียวกันกับงาน UX ที่เน้นผู้ใช้งานหรือคนเป็นหัวใจสำคัญในการออกแบบและพัฒนาดิจิทัลโปรดักส์ การปรับใช้แนวคิด Co-Intelligence จึงตอบรับวิถีการทำงานที่เทคโนโลยีและความสามารถของคนให้วิวัฒน์ไปพร้อมกัน โดยยังยึดหลัก User-Centered ของนักออกแบบ UX/UI เป็นแกนของงานควบคู่กันต่อไปได้
บทสรุป
ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี AI ที่ไม่เคยหยุดนิ่ง มากกว่ารู้จักเครื่องมือ AI ในการทำงานทุกชิ้นว่ามีอะไรบ้าง คือ การรู้ว่าจะเลือกหยิบเครื่องมือ AI ตัวไหน มาใช้ทำงานตอนไหน ที่สำคัญ มากกว่าการมองว่า AI ว่าจะมาทำงานแทนที่มนุษย์ไหม อาจเป็นการหาคำตอบว่า เราจะใช้ AI เข้ามาช่วยทำงานอย่างไรให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น และยังขัดเกลาทักษะการทำงานของมนุษย์ เพื่อสร้าง Solution ออกมาแก้ไขปัญหาของมนุษย์เราได้อย่างเหมาะสมที่สุด
